Onder leiding van VVD raadslid Douwe Kiestra werd een geanimeerde discussie gevoerd met twee landelijke sprekers:

• Hans van Baalen, VVD Tweede kamerlid
• Tiny Kox, fractievoorzitter SP Eerste Kamer

Tiny Kox bracht als eerste zijn betoog naar voren. Volgens hem belandt Nederland na invoering van de grondwet in een minderheidspositie binnen de superstaat Europa. Hij trok hierbij een vergelijking met de positie van Friesland als nationale minderheid in Nederland. Met een stemgewicht van maar 3% heeft Nederland in Europa weinig meer in de melk te brokkelen. Jacques Chirac zou de Fransen zelfs proberen te overtuigen om voor de grondwet te stemmen op basis van het argument dat Frankrijk met de invoering van de grondwet machtiger wordt.

Verder bestreed Kox de claim van de regering dat de nationale parlementen meer macht krijgen als de grondwet wordt vastgesteld. De mogelijkheid voor parlementen om een gele kaart te geven is een wassen neus aangezien hiervoor de steun nodig is van minstens 8 andere landen en dat binnen 6 weken. Bovendien volgt op een gele kaart geen rode kaart.

De Europese Unie wordt er dus volgens Kox niet democratischer op. Daarnaast maakte hij ook bezwaren tegen het liberale karakter van de grondwet. De grondwet biedt namelijk ruim baan aan de vrije markt en dat spreekt de ware socialist uiteraard niet aan. Kox noemde het verder onwenselijk dat de Europese Unie met de invoering van de grondwet ook een militaire unie lijkt te worden. In de grondwet is namelijk opgenomen dat een aanval op 1 lidstaat van de Europese Unie wordt gezien als een aanval op alle lidstaten.

Samengevat riep Kox op om tegen de grondwet te stemmen op basis van het veiligheidsbeleid, de vrije markt en de democratie. Daarmee werd het tijd voor wat tegengas vanuit de VVD.

Hans van Baalen begon zijn betoog met kritiek op de ongenuanceerde uitspraken die sommige politici momenteel doen om de Nederlanders ertoe te bewegen om vooral voor de grondwet te stemmen. "Als de grondwet niet wordt aangenomen dan breekt er geen oorlog uit en zal ook de Europese Unie niet uiteenvallen".

Vervolgens ging Van Baalen in op de verbeteringen die de nieuwe grondwet biedt. De grondwet gaat volgens hem dienen als een soort spoorboekje voor de besluitvorming binnen Europa. In tegenstelling tot Kox zag Van Baalen wel een mogelijkheid voor nationale parlementen om een rode kaart te geven in vervolg op een gele kaart. Als de Europese Commissie de gele kaart negeert dan kan een nationaal parlement namelijk naar het Europese Hof van Justitie stappen. Binnen de huidige verdragen is dit niet mogelijk.

Van Baalen benadrukte nog een aantal punten zoals het feit dat de lidstaten gewoon het recht houden om hun veto uit spreken als het gaat om defensie en financiën. Verder gaf hij aan dat er in het kader van de grondwet vaak gebruik wordt gemaakt van te grote woorden. Zo is de grondwet eigenlijk geen echte grondwet maar een verdrag en had de minister van Buitenlandse Zaken die in de tekst wordt genoemd beter een coördinator kunnen worden genoemd.

Al met al gaf Van Baalen toe dat er helaas wel negatieve kanten aan de grondwet zitten maar dat deze wat hem betreft niet van doorslaggevende aard zijn. Hij pleitte dan ook voor een nuchter ja.

De gelegenheid voor beide sprekers om op elkaar te reageren bracht eerder wederzijdse toenadering dan vuurwerk. Kox complimenteerde Van Baalen met zijn betoog en Van Baalen gaf toe dat de grondwet wel een stapje vooruit biedt maar dat ook hij niet verliefd is geworden op dit compromisvoorstel.

Na een korte pauze was er tijd voor discussie met de zaal. Op de vraag of de grondwet niet veel te vaag is waardoor je er alle kanten mee op kunt reageerde Van Baalen met de opmerking dat de grondwet evenals bijvoorbeeld de Amerikaanse grondwet niet zonder meer praktisch toepasbaar is maar dat er altijd uitleg dan wel interpretatie aan te pas komt. Als Eerste Kamerlid hanteerde Kox de stelling dat de grondwet in de huidige vorm door de Eerste Kamer zo van de tafel zou worden geveegd.

Zorgen over de gevolgen voor de sociale zekerheid werden door Van Baalen onder meer weerlegd door de opmerking dat Den Haag bepalend blijft voor het niveau van de uitkeringen. Daarnaast kan Nederland voordeel hebben bij het belemmeren van oneerlijke concurrentie. Onder de nieuwe grondwet mogen landen als Frankrijk niet meer bepaalde bedrijfstakken subsidiëren. Kox sprak echter de verwachting uit dat grotere landen niet zullen worden gehouden aan dergelijke regels.

In vogelvlucht passeerden daarna nog de mogelijkheid om iets aan de grondwet te wijzigen, de positie van Friesland in Europa en de diervriendelijkheid van de grondwet de revue. De VVD vlag was inmiddels al van de muur gevallen en Van Baalen moest zijn trein halen. Hoog tijd dus om het formele gedeelte af te ronden en onder het genot van een drankje na te praten!

Ten slotte nog een succesje voor Van Baalen: De volgende ochtend was op Omrop Fryslan te beluisteren dat een aantal van de aanwezigen zich hadden laten overtuigen door Van Baalen om voor de grondwet te stemmen.