@-Column: "Trots over afname misplaatst"

De gemeente Leeuwarden sloeg zichzelf afgelopen week op de borst over de forse afname van het aantal bijstandsklanten. Die trots is misplaatst. Wie de cijfers kritisch tegen het licht houdt, zal zien dat de Leeuwarder bijstandsgerechtigden slechts mondjesmaat doorstromen naar echte banen. Het gros wordt door de gemeente in een subsidiebaan gestopt. De overgrote meerderheid voelt van gemeentezijde blijkbaar geen druk om de uitkering te verlaten. En dat in een tijd waarin ondernemers schreeuwen om personeel.

Het aantal bijstandsgerechtigden is volgens het gemeentelijke persbericht in een jaar tijd met bijna 400 gedaald, van 4.373 eind 2005 naar 3.990 eind 2006. Splits je dat aantal uit naar mensen die een echte baan vonden en mensen die gesubsidieerde arbeid zijn gaan verrichten, dan is de conclusie onthutsend: de eerste groep bestaat uit niet meer dan 82 Leeuwarders, de tweede uit maar liefst 301.

De laatste groep zit in zogenaamde “blijvers”- banen. Ze worden niet meer uit het inkomensdeel van de Wet Werk en Bijstand (bijstandsuitkering) betaald, maar vanuit het werkdeel (middelen om mensen te laten re-integreren, toe te leiden naar werk). Ze worden dus beide keren betaald vanuit de WWB. Feitelijk komt het erop neer dat er netto maar 82 personen in een jaar uit de WWB vandaan zijn gekomen.

De geringe uitstroom is des te zorgelijker, nu het nieuwe kabinet op beide delen van de Wet Werk en Bijstand (WWB) fors gaat korten, namelijk € 300 miljoen op het werkdeel en € 250 miljoen op het inkomensdeel. En dat, terwijl het tekort op WWB in Leeuwarden in 2006 al € 6,5 miljoen bedroeg. Terzijde: dat was € 1,2 miljoen hoger dan geraamd. Waar trots wordt uitgestraald, was gêne meer op zijn plaats geweest.

Te meer, daar we een tijd van economische groei beleven. Een periode, waarin de kranten dagelijks bol staan van berichten over bedrijven die geen mensen kunnen vinden. Alle handen en hoofden zijn nodig!

Ter illustratie: alleen al in april zijn op de site www.uitzendbureau.nl 101 vacatures door Leeuwarder bedrijven geplaatst, variërend van timmerlieden, schoffelaars en loodgieters tot straters, bouwvakhulpen, machinebedieners, conciërges en leerling-dakdekkers. Het veelgehoorde verweer “er zijn hier geen banen’’ is gewoon niet waar.

Sinds eind vorig jaar is het aantal bijstandsklanten verder gedaald, met ruim 200, naar 3.779. Ook hierbij is het goed je te realiseren dat in 2007 inmiddels ruim 100 jonge bijstandsklanten naar het reïntegratiebedrijf Fourstar/Workstar zijn gestuurd, die met een loonkostensubsidie een half jaar tot een jaar werk organiseert. Opnieuw gaat het hier dus om gesubsidieerde werkgelegenheid.

Eerder heb ik gezegd dat Leeuwarden het verdeelmodel van de Wet Werk en Bijstand moet verslaan. Dat houdt in dat Leeuwarden het beter moet doen dan de rest van Nederland als het gaat om de uitstroom uit de bijstand.

En doet Leeuwarden het dan nu beter dan de rest van Nederland? Dan andere grote gemeente in Friesland? Dan andere vergelijkbare gemeenten in Nederland? Beslist niet. Integendeel zelfs. We doen het slechter.

In de navolgende tabel is het aantal bijstandsgerechtigden overal op 100% gezet, de stand per 1 januari 2006 en 2007 zegt dus iets over de relatieve afname (of soms toename) van het aantal bijstandsgerechtigden.  

Bron: CBS

Leeuwarden doet het relatief gezien dus slechter dan Nederland, slechter dan de grote gemeenten in Fryslân en slechter dan veel vergelijkbare gemeenten. En dat terwijl er, zoals hiervoor al gezegd, in Leeuwarden bijvoorbeeld in 2006 301 extra gesubsidieerde banen bijkwamen.

Ik krijg trouwens signalen van sommige zogenaamde “blijvers” (in de gesubsidieerde arbeid), dat ze eigenlijk wel graag regulier werk willen doen. Op het moment krijgen zij daarvoor geen aanbod van de gemeente. Houdt gesubsidieerd werk mensen niet weg van een reguliere baan op de arbeidsmarkt? 

Met gesubsidieerd werk moet je anti-cyclisch omgaan, vind ik. Nu het economisch hoogtij is, zou je de gesubsidieerde arbeid moeten afbouwen. Zodra er weer een dip komt, zou je wellicht het aantal gesubsidieerde banen moeten vergroten, om ondertussen bijstandsklanten gericht een vak te leren.

Aukje de Vries – april 2007